🍀 लिव्हर फंक्शन टेस्ट (LFT) माहिती मराठीत

🧑‍⚕️ लिव्हर फंक्शन टेस्ट म्हणजे काय?

लिव्हर म्हणजे शरीरातील एक महत्त्वाचं अंग जे पचनक्रिया, पोषण शोषण, औषधांचे परिणाम व विषारी द्रव्ये काढून टाकणे या गोष्टींसाठी जबाबदार असतं.

LFT (Liver Function Test) म्हणजे रक्त तपासणी ज्यातून लिव्हर व्यवस्थित काम करतंय की नाही हे समजतं.

---

🔎 LFT मध्ये कोणकोणते parameters तपासले जातात?

1. SGPT (ALT) – लिव्हर पेशींना झालेल्या इजा कळते

2. SGOT (AST) – लिव्हर व हृदयाच्या पेशींविषयी माहिती

3. Alkaline Phosphatase (ALP) – पित्ताशय व हाडांच्या समस्या तपासते

4. Bilirubin (Total, Direct, Indirect) – पिवळ्या कावीळमध्ये महत्त्वाचे

5. Albumin & Total Protein – शरीरातील प्रोटीन पातळी

6. Gamma GT (GGT) – मद्यपानाचा लिव्हरवर परिणाम

---

📊 नॉर्मल रेंज (सामान्य प्रमाण)

SGPT (ALT): 7 – 55 U/L

SGOT (AST): 8 – 48 U/L

ALP: 40 – 129 U/L

Total Bilirubin: 0.1 – 1.2 mg/dL

Albumin: 3.5 – 5.5 g/dL

(रेंज वेगवेगळ्या लॅबनुसार थोड्या बदलू शकतात)

---

⚠️ LFT कधी करावी?

वारंवार पोट फुगणे, उलटी, भूक न लागणे

पिवळसर डोळे/त्वचा (जॉन्डिस)

औषधांचा जास्त वापर (pain killers, antibiotics)

मद्यपान (Alcohol) जास्त करणारे

हेपाटायटिस (Hepatitis A, B, C) ची शंका

---

🧪 टेस्टची तयारी (Preparation)

साधारणपणे ८–१० तास उपाशीपोटी रक्त तपासणी केली जाते

डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय औषधे थांबवू नका

---

💰 LFT चाचणीचा खर्च

भारतात साधारण ₹300 ते ₹800 पर्यंत (लॅबनुसार वेगळा)

---

📌 निष्कर्ष

LFT (लिव्हर फंक्शन टेस्ट) ही एक महत्त्वाची रक्त तपासणी आहे जी लिव्हरची कार्यक्षमता, जॉन्डिस, औषधांचा परिणाम व पचनाशी संबंधित समस्या समजण्यासाठी केली जाते. लक्षणे दिसल्यास वेळेत तपासणी करणं गरजेचं आहे.

"Thyroid Test माहिती मराठीत | TSH, T3, T4 Blood Test"

 🩺 थायरॉईड तपासणी (Thyroid Test) माहिती मराठीत

🔶थायरॉईड ग्रंथी म्हणजे काय?

थायरॉईड ही आपल्या मानेला असलेली लहानशी ग्रंथी आहे जी शरीरातील हॉर्मोन्स (T3, T4, TSH) तयार करते. हे हॉर्मोन्स शरीराचा metabolism, वजन, ऊर्जा, हृदयाचे ठोके, त्वचा, केस यावर नियंत्रण ठेवतात.

🔶थायरॉईड तपासणी का करावी?

डॉक्टर सहसा पुढील लक्षणे दिसल्यास थायरॉईड तपासणी सुचवतात:

▪️खूप थकवा जाणवणे

▪️वजन अचानक वाढणे किंवा कमी होणे

▪️केस गळणे / त्वचा कोरडी होणे

▪️मासिक पाळीतील बदल (स्त्रियांमध्ये)

▪️हृदयाचे ठोके वाढणे किंवा कमी होणे

▪️सतत थंडी किंवा उष्णता जाणवणे

🔶थायरॉईड तपासणीचे प्रकार

1. TSH (Thyroid Stimulating Hormone) – थायरॉईडची मूलभूत तपासणी.

2. T3 (Triiodothyronine) – शरीरात metabolism किती वेगाने चालू आहे ते दर्शवते.

3. T4 (Thyroxine) – थायरॉईड ग्रंथी किती हॉर्मोन्स तयार करते हे दाखवते.

4. काही वेळा डॉक्टर Anti-TPO Antibody Test ही autoimmune thyroid रोगासाठी सुचवतात.

🔶टेस्ट कशी केली जाते?

ही एक साधी रक्त तपासणी असते.

सकाळी उपाशीपोटी (fasting) घेतली तर result अधिक चांगला येतो.

रिपोर्टमध्ये T3, T4, TSH चे normal range दिलेले असतात.

🔶Normal Range (सामान्य श्रेणी)*

TSH: 0.4 – 4.5 mIU/L

T3: 80 – 200 ng/dl

T4: 5 – 12 µg/dl

(*रेंज लॅबनुसार थोडी वेगळी असू शकते.)

🔶टेस्टचा खर्च किती?

भारतामध्ये साधारण ₹300 – ₹600 दरम्यान खर्च येतो. (शहर व लॅबनुसार वेगळा असतो).

निष्कर्ष

थायरॉईड हा एक सर्वसामान्य आजार आहे, पण योग्य तपासणी व औषधांमुळे तो पूर्णपणे नियंत्रणात ठेवता येतो.

👉 जर तुम्हाला वर दिलेली लक्षणे दिसत असतील तर जवळच्या लॅबमध्ये जाऊन थायरॉईड तपासणी नक्की करा.

Blood Test/ रक्ताची तपासणी

 

 

रक्ताची तपासणी ही निदान प्रत्येक सहा महिन्यातून एकदा करावी त्यामुळे आपल्याला आपल्या शरिरा बाबद ची सर्व माहिती कळते आपल्याला कोणत्या घटकाची  कमतरता आहे ,रक्तातील काही घटक कमी जास्त आहेत का ,कमी आहेत तर ते योग्य मर्यादे पर्यंत कसे येतील आणि जास्त असतील तर ते कमी कशे येतील याच्यावर आपण नियंत्रण ठेवू शकतो यासाठी कमीत कमी सहा महिन्याने रक्ताची तपासणी केलीच पाहिज

शरीरातील विविध घटकांची अनेक प्रकारची चाचणी करता येते. त्यातील काहींची आपण ओळख करून घेऊया.

• रक्तातील रक्तद्रव्य, तांबड्या पेशी, पांढऱ्या पेशींची संख्या व प्रमाण तपासणे.(CBC- complete blood count )

• रक्तस्राव किती वेळात थांबेल आणि रक्त किती वेळात गोठते हे पाहणे.(BT - Blooding time ,CT - Clotting time)

•  दीर्घकाळ बऱ्या न होणाऱ्या तापात अशी तपासणी करतात.

• कावीळ, यकृतदाह, प्लीहासूज, हृदयविकार इत्यादी आजारांत वाढणारी रासायनिक द्रव्ये तपासणे.

• रक्तातील प्रथिने, साखर, स्निग्ध पदार्थ क्षार, प्राणवायू, कार्बवायू, युरिया, काविळीत वाढणारे बिलिरुबीन हे द्रव्य आणि इतर अनेक घटकांचे प्रमाण पाहणे.

• रक्तातल्या अॅन्टीबॅाडीज म्हणजे रोगजंतूंविरूद्ध तयार होणारे संरक्षक पदार्थ) पाहणे. काही प्रकारच्या तापांमध्ये 'विडाल' तपासणी, लैंगिकसंसर्गजन्य आजारांसाठी 'व्हीडीआरएल' तपासणी, एचआयव्ही एड्स तपासणी करता येते.

• रक्तगट (ए, बी, ओ) व आर-एच तपासणे.

• उदाहरणार्थ मधुमेह-तपासणीमध्ये ज्यांच्या रक्तामध्ये अतिरिक्त साखर सापडेल ते सगळे मधुमेहाचे पेशंट असतातच असे नाही. याउलट, ज्यांच्या रक्तात साखर सापडली त्यांची आठ तास उपाशीपोटी राहून व त्यानंतर ७५ ग्रॅम ग्लुकोज देऊन दोन तासांनी रक्त साखर तपासतात व त्या आधारे मधुमेह आहे की नाही ते ठरवतात. 

blood sugar test all details / मधुमेह तपासणी /मधुमेहाची संपूर्ण माहिती

⚫प्रकार 1 मधुमेह, प्रकार 2 मधुमेह आणि प्रीडायबिटीससाठी चाचण्या

 निदानाची पुष्टी करण्यासाठी तुमचे डॉक्टर तुम्हाला खालीलपैकी एक किंवा अधिक रक्त चाचण्या घेण्यास सांगतील:

♦️ A1C चाचणी :-

 A1C चाचणी गेल्या 2 किंवा 3 महिन्यांतील तुमची सरासरी रक्तातील साखरेची पातळी मोजते.  5.7% पेक्षा कमी A1C सामान्य आहे, 5.7 आणि 6.4% दरम्यान सूचित करते की तुम्हाला पूर्व-मधुमेह आहे आणि 6.5% किंवा त्यापेक्षा जास्त तुम्हाला मधुमेह आहे.

 ♦️ फास्टिंग ब्लड शुगर टेस्ट:-

 हे रात्रभर उपवास केल्यानंतर (खात नाही) तुमच्या रक्तातील साखरेचे मोजमाप करते.  उपवास रक्तातील साखरेची पातळी 99 mg/dL किंवा त्याहून कमी असणे हे सामान्य आहे, 100 ते 125 mg/dL हे सूचित करते की तुम्हाला प्रीडायबेटिस आहे आणि 126 mg/dL किंवा त्याहून अधिक तुम्हाला मधुमेह आहे.

 ♦️ ग्लुकोज सहिष्णुता चाचणी:-

 हे तुम्ही ग्लुकोज असलेले द्रव पिण्यापूर्वी आणि नंतर तुमच्या रक्तातील साखरेचे मोजमाप करते.  तुम्ही चाचणीपूर्वी रात्रभर उपवास कराल (खाणार नाही) आणि तुमची उपवास रक्तातील साखरेची पातळी निश्चित करण्यासाठी तुमचे रक्त काढले जाईल.  मग तुम्ही द्रव प्याल आणि तुमच्या रक्तातील साखरेची पातळी 1 तास, 2 तास आणि शक्यतो 3 तासांनंतर तपासली जाईल.  2 तासांनी, रक्तातील साखरेची पातळी 140 mg/dL किंवा त्याहून कमी असणे हे सामान्य मानले जाते, 140 ते 199 mg/dL हे सूचित करते की तुम्हाला प्रीडायबिटीज आहे आणि 200 mg/dL किंवा त्याहून अधिक म्हणजे तुम्हाला मधुमेह आहे.

♦️ यादृच्छिक रक्त शर्करा चाचणी :-

 हे तुमची चाचणी करताना तुमच्या रक्तातील साखरेचे मोजमाप करते.  तुम्ही ही चाचणी कधीही घेऊ शकता आणि प्रथम उपवास (खाऊ नका) करण्याची गरज नाही.  200 mg/dL किंवा त्याहून अधिक रक्तातील साखरेची पातळी तुम्हाला मधुमेह असल्याचे सूचित करते.

 परिणाम*A1C चाचणीफास्टिंग रक्तातील साखरेची चाचणी ग्लुकोज सहिष्णुता चाचणी यादृच्छिक रक्त शर्करा चाचणीमधुमेह 6.5% किंवा 126 mg/dL किंवा 200 mg/dL किंवा 200 mg/dL किंवा त्याहून अधिक प्रीडायबेटिस 5.7 - 6.4%100 - 125 mg/190 mg/dL – 125 mg/dL  5.7%99 mg/dL किंवा 140 mg/dL खाली किंवा N/A खाली सामान्य

 *गर्भधारणा मधुमेहाचे परिणाम भिन्न असू शकतात.  तुमच्या आरोग्य सेवा प्रदात्याला विचारा की तुमची गर्भधारणा मधुमेहासाठी चाचणी केली जात असल्यास तुमच्या परिणामांचा काय अर्थ होतो.

 स्रोत: अमेरिकन डायबिटीज असोसिएशन

 जर तुमच्या डॉक्टरांना वाटत असेल की तुम्हाला टाईप 1 मधुमेह आहे, तर तुमचे रक्त ऑटोअँटीबॉडीजसाठी देखील तपासू शकते (जे पदार्थ तुमच्या शरीरावर स्वतःवर हल्ला करत असल्याचे सूचित करतात) जे सहसा टाइप 1 मधुमेहामध्ये असतात परंतु टाइप 2 मधुमेहामध्ये नसतात.  तुम्‍ही तुमच्‍या लघवीची केटोनसाठी चाचणी केली असेल (जेव्‍हा तुमच्‍या शरीरात उर्जेसाठी चरबी जाळल्‍यावर उत्‍पन्‍न होते), जे टाईप 2 मधुमेहाऐवजी टाईप 1 मधुमेह देखील सूचित करते.

♦️ गरोदरपणातील मधुमेहासाठी चाचण्या :-

 गर्भावस्थेतील मधुमेहाचे निदान रक्त तपासणीद्वारे केले जाते.  तुमची गर्भधारणेच्या २४ ते २८ आठवड्यांच्या दरम्यान चाचणी केली जाईल.  जर तुमचा गर्भधारणा मधुमेह होण्याचा धोका जास्त असेल (अधिक जोखीम घटकांमुळे), तुमचे डॉक्टर तुमची आधी चाचणी करू शकतात.  तुमच्या गरोदरपणाच्या सुरुवातीच्या काळात रक्तातील साखरेचे प्रमाण सामान्य पेक्षा जास्त असते हे सूचित करू शकते की तुम्हाला गर्भावस्थेच्या मधुमेहापेक्षा टाइप 1 किंवा टाइप 2 मधुमेह आहे.

♦️ ग्लुकोज स्क्रीनिंग चाचणी :-

 हे तुमची चाचणी करताना तुमच्या रक्तातील साखरेचे मोजमाप करते.  तुम्ही ग्लुकोज असलेले द्रव प्याल आणि नंतर 1 तासानंतर तुमचे रक्त शर्करा पातळी तपासण्यासाठी काढले जाईल.  एक सामान्य परिणाम 140 mg/dL किंवा कमी आहे.  तुमची पातळी 140 mg/dL पेक्षा जास्त असल्यास, तुम्हाला ग्लुकोज सहिष्णुता चाचणी घ्यावी लागेल.

♦️ ग्लुकोज सहिष्णुता चाचणी :-

 हे तुम्ही ग्लुकोज असलेले द्रव पिण्यापूर्वी आणि नंतर तुमच्या रक्तातील साखरेचे मोजमाप करते.  तुम्ही चाचणीपूर्वी रात्रभर उपवास कराल (खाणार नाही) आणि तुमची उपवास रक्तातील साखरेची पातळी निश्चित करण्यासाठी तुमचे रक्त काढले जाईल.  मग तुम्ही द्रव प्याल आणि तुमच्या रक्तातील साखरेची पातळी 1 तास, 2 तास आणि शक्यतो 3 तासांनंतर तपासली जाईल.  ग्लुकोज ड्रिंकचा आकार आणि तुमच्या रक्तातील साखरेची किती वेळा तपासणी केली जाते यावर अवलंबून परिणाम भिन्न असू शकतात.  तुमच्या चाचणी परिणामांचा अर्थ काय आहे ते तुमच्या डॉक्टरांना विचारा.

♦️ टाइप 2 मधुमेह प्रतिबंधित करा :-

 तुमच्‍या चाचणी परिणामांमध्‍ये तुम्‍हाला प्री-मधुमेह आहे असे दाखवल्‍यास, तुमच्‍या समुदायात CDC-नेतृत्‍वातील नॅशनल डायबेटिस प्रिव्हेन्शन प्रोग्रॅमद्वारे ऑफर केलेला जीवनशैली बदल कार्यक्रम उपलब्‍ध आहे का, हे तुमच्‍या डॉक्टरांना किंवा नर्सला विचारा.  तुम्ही ऑनलाइन किंवा वैयक्तिक कार्यक्रम देखील शोधू शकता.  पूर्व-मधुमेहामुळे तुम्हाला टाइप 2 मधुमेह होण्याचा धोका जास्त असतो, परंतु कार्यक्रमात भाग घेतल्याने तुमचा धोका 58% (तुमचे वय 60 पेक्षा जास्त असल्यास 71%) कमी होऊ शकते.

♦️ मधुमेह उपचार योजना :-

 तुमच्‍या चाचणी परिणामांमध्‍ये तुम्‍हाला टाईप 1, टाईप 2 किंवा गरोदरपणातील मधुमेह असल्याचे दर्शविल्‍यास, तुमच्‍या डॉक्‍टरांशी किंवा नर्सशी तपशीलवार उपचार योजनेबद्दल बोला—मधुमेहाचे स्‍वत: व्‍यवस्‍थापन शिक्षण आणि सहाय्य सेवांसह—आणि तुम्‍ही तुमच्‍या निरोगी असण्‍यासाठी कोणत्‍याही विशिष्‍ट पावले उचलू शकता.

CBC- Complete Blood Count Test विषय माहिती - CBC Test information in Marathi

 

CBC - Complete Blood Count म्हणजे काय ? Normal range, Report Reading व महत्व    मराठी माहिती

आपल्या शरीरात रक्ताचे प्रमाण हे 5 ते 7 लीटर असते. रक्तेचे 2 प्रकार असतात एक म्हणजे प्लाजमा आणि पेशी आपल्या रक्ता मध्ये विविध प्रकारच्या पेशी असतात 1. पांढऱ्या पेशी ( WBC),2. तांबड्या पेशी ( RBC ), प्लेटलेट .CBC मध्ये आपल्या संपूर्ण रक्ताची गणानी होते त्यामध्ये रक्ताचे प्रमाण,पेशींची संख्या इत्यादींचे प्रमाण बघतले जाते.CBC ही आजाराचे निदान करण्यासाठी, आजारी असाल तर त्याची स्थिती बघण्यासाठी, नॉर्मल हेल्थ चेकअप मध्ये केली जाते .ते खालील प्रमाणे.

CBC मध्ये कोण कोणत्या टेस्ट होतात त्याची संपूर्ण माहिती खालील प्रमाणे.

हिमोग्लोबीन / Hb  

हिमोग्लबीन मध्ये शरीरातील रक्ताचे प्रमाण बघतले जाते.मानवी शरीरातील रक्ताचे प्रमाण हे वेग वेगळे असते . हिमोग्लबीन हे संपूर्ण पेशींना रक्त पोचविण्याचे काम करते.heam म्हणजे Ion आणि globin म्हणजे protein.

Normal value/ सामान्य मूल्य -

 प्रौढ पुरुष / Adult male- 13.5 ते 17.5 gm/dl 

प्रौढ महिला/Adult female -12.5 ते 16 gm/ dl 

नवजात बाल/newborn baby- 17 ते 22 gm/dl .

हिमोग्लबीन कमी असण्याचे कारण - 

हिमोग्लबीन कमी असल्यास त्याला अनेमिया अस म्हणतात.

• आपघात मध्ये मोठ्या प्रमाणात blood loss होतो तेव्हा हिमोग्लबीन कमी होते.

•vit - B-12 च्या कमतरतेमुळे हिमोग्लबीन कमी होऊ शकते.

•folic acid ची कमतरता.

•Iron ची कमतरतेमुळे.

• Bone marrow मध्ये हीमोग्लोबी कमी होते.

हिमोग्लबीन वाढण्याचे कारण.

• polycythemia

• फुफ्फुसाचा आजार मध्ये वाढते.

• हृदयरोग ( congenital heart disease )असल्यास .

• मूत्रपिंड निकामी ( kidney failure ) झाल्यास.

तांबड्या पेशी / RBC

तांबड्या पेशींचे कार्य हे आपल्याला हीलोगलोबिन प्रमाणेच असते. तांबड्या पेशींचे जीवन चक्र हे 120 दिवस असते.

Normal value/ सामान्य मूल्य - 

4.5 ते 5.5 millions/ ul 

तांबड्या पेशी कमी असण्याचे कारण.

• vit B 12 च्या कमतरतेमुळे हिमोग्लबीन कमी होऊ शकते.

• folic acid ची कमतरता.

• Ion  ची  कमतरतेमुळे.

• Bone marrow मध्ये हीमोग्लोबी काय होते.

तांबड्या पेशी वाढण्याचे कारण - 

तांबड्या पेशी खूप कमी प्रमाणत वाढतात.

•फुफ्फुसाचा आजार मध्ये वाढते.

•जन्मजात हृदयरोग ( congenital heart disease )असल्यास .

•मूत्रपिंड निकामी ( kidney failure ) झाल्यास.

पांढऱ्या पेशी / WBC - 

Normal value/ सामान्य मूल्य -

4000 ते 11000 cumm.

 

पांढऱ्या पेशींना आपल्याला शरीरात सैनिकी पेशी म्हणून देखील ओळखले जाते .सैनिकी पेशी म्हणून का ओळखले जाते तर आपल्या शरीरात foreign  partical सोबत लढण्याचे काम ते करतात.पांढऱ्या पेशींचे 5 उप प्रकार पडतात ते पुढील प्रमाणे.

1. Neutrophils -  neutrophils हे bacteria सोबत लढतात.( 40 ते 75 % )

2. lymphocytes-  lymphocytes हे antibodies तयार करतात. ( 20 ते 45 % )

3. Eosinophils-  Allery विरूध्द काम करतात.( 1 ते 6 % )

4. Monocytes -मृत्यू नुकसान tissue लढण्याचे काम करते.( 2 ते 10 )

5. Basophilis- Blood clotting विरूध्द काम करते. ( 0 ते 1 % )

पांढऱ्या पेशी वाढण्याच कारण.

• viral infection मध्ये पांढऱ्या पेशी वाढतात.

•निमोनिया,  bacterial disease 

•सगळ्यात जास्त पांढऱ्या पेशी ह्या bone marrow मध्ये वाढतात.

पांढऱ्या पेशी कमी होण्याचे कारण-

• sever infection मध्ये कमी होऊ शकतात.

•Bone marrow disorders.

•Human immuno virus ( HIV)

Pletlets/ तंतूकानिका 

Normal value/ सामान्य मूल्य

1.5 ते 4.5 lakhs 

प्लेटलेट्स हा रक्तातील एक महत्त्वाचा घटक आहे. रक्त पातळ होऊ न देण्याचं तसंच रक्तवाहिन्यांना इजा झाल्यास रक्तस्त्राव अधिक प्रमाणात होऊ न देण्याचं काम या ‘प्लेटलेट्स’ करतात.

Platlets कमी होण्याचे कारण.

• 1,50,000 पेक्षा कमी असेल तर त्याला Thrombocytopenia म्हणतात.

•viral disease ex. Dengue , widal test.

• alcohol चा मोठ्या प्रमाणात सेवन केल्यामुळे.

•vit B 12 Deficiency मुळे.

Platlet वाढण्याचे कारण - 

• 4,50,000 पेक्षा जास्त असेल तर त्याला Thrombocytosis म्हणतात.

• मोठ्या प्रमाणत blood loss झाल्यामुळे.

• infection मुळे कमी होऊ शकतात.

• Cancer मुळे platlet वाढतात.

FAQ (सर्वसाधारण प्रश्न)

1. CBC टेस्ट करताना fasting लागतो का?

👉 नाही, CBC साठी fasting लागत नाही.

2. CBC abnormal आलं तर काय करावं?

👉 Report doctor ला दाखवा, कारण योग्य interpretation साठी clinical symptoms महत्वाचे आहेत.

3. Routine check-up मध्ये CBC किती वेळाने करावा?

👉 Healthy व्यक्ती → वर्षातून एकदा

👉 Chronic disease / treatment चालू असल्यास → Doctor च्या सल्ल्याने वारंवार

---

निष्कर्ष

CBC हा एक सोपा, स्वस्त आणि महत्वाचा रक्त तपास आहे. यामुळे आपल्या शरीरातील अनेक आजारांचं प्राथमिक निदान होतं. मात्र report स्वतः वाचून निष्कर्ष काढण्याऐवजी doctor चा सल्ला घेणं आवश्यक आहे